Architekci i paragraf aryjski. Przypadek SARP-u (1934-1939) | spotkanie wokół książki

Zapraszamy na spotkanie z Agnieszką Tomaszewicz i Joanną Majczyk, autorkami książki „Architekci i paragraf aryjski. Przypadek SARP-u (1934–1939)”.

Prof. Omilanowska napisała o książce tak:

Wiedza bywa bolesna – i z taką konfrontuje nas ta książka. Zainteresowani dziejami architektury dwudziestolecia międzywojennego w Polsce wiedzieli coś niecoś o antysemickim epizodzie z lat trzydziestych. Nikt jednak dotąd nie zebrał i nie usystematyzował całej dostępnej wiedzy na ten temat. Dobrze udokumentowana praca Agnieszki Tomaszewicz i Joanny Majczyk krok po kroku prowadzi nas przez kolejne etapy upiornej historii wykluczenia. Pokazuje, jak czad antysemityzmu zatruwał kolejne osoby i organizacje i obezwładniał pogrążoną w bierności większość. Ubrany w paragrafy, odbierał ludziom prawo do pracy tylko ze względu na pochodzenie – prawdziwe bądź przypisywane. Może się wydawać, że architektura nie jest podatna na podziały i manipulacje. To jednak złudzenie, bo za architekturą stoją ludzie, z których część w dogodnych okolicznościach chętnie wykluczy konkurencję dla swojego wąsko widzianego interesu. Warto o tym pamiętać, nawet jeśli to trudne.

Same autorki piszą zaś:

Napisałyśmy tę książkę, ponieważ chciałyśmy spróbować zrozumieć, jak doszło do tego, że dawni koledzy i przyjaciele stali się dla siebie wrogami. Co musiało się wydarzyć, żeby tacy ludzie jak Jerzy Gelbard, powszechnie uważany za „jednego z najbardziej zdolnych architektów młodego pokolenia”, „wybitnego plastyka” i „artystę”, czy Maksymilian Goldberg, „erudyta, obdarzony fenomenalną pamięcią”, interesujący się wszystkim, „co się nazywało sztuką: malarstwem, rzeźbą, architekturą, teatrem i nową muzyką”, ze współpracowników i błyskotliwych rozmówców stali się Obcymi? Nie przekonuje nas twierdzenie, że „takie były czasy”; nie można usprawiedliwiać wprowadzenia „paragrafu aryjskiego” do statutu SARP-u kryzysem gospodarczym lat 30., szalejącym antysemityzmem ani dojściem Hitlera do władzy.

W spotkaniu wezmą udział autorki książki:

• Agnieszka Tomaszewicz – architektka, profesorka na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Autorka wielu publikacji, w tym książek „Wrocławskie wille i osiedla willowe doby historyzmu” i „Wrocławski dom czynszowy 1808-1918′′. Zajmuje się historią i teorią architektury i urbanistyki XIX i XX wieku. Zastępczyni Redaktorki Naczelnej czasopisma naukowego „Architectus”, ekspertka Komisji Europejskiej w programie Nowego Europejskiego Bauhausu. Członkini Dolnośląskiej Izby Architektów.
• Joanna Majczyk – architektka, adiunktka na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Bada architekturę XX-wieku, jej twórców i twórczynie oraz relacje między architekturą a sztuką i polityką. Autorka monografii „Miasta, migracje, modernizmy. Architektura Andrzeja Frydeckiego”). Członkini wrocławskiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich.

W rozmowie weźmie udział:

• Anna Tofiluk – architektka, nauczycielka akademicka, członkini prezydium OW SARP i Koła Architektury Zrównoważonej, a także współautorka „Warszawskiego Standardu Zielonego Budynku”.

Rozmowę poprowadzi:

• prof. Małgorzata Omilanowska-Kiljańczyk – autorka eseju o warszawskim Supersamie. Historyczka sztuki, która w latach 2014–2015 pełniła funkcję ministry kultury i dziedzictwa narodowego. Od 2024 roku pełni także rolę dyrektorki Zamku Królewskiego w Warszawie.

Architektura jest najważniejsza

Jest to seria książek wydawnictwa EMG poświęcona najróżniejszym zagadnieniom związanym z architekturą. Jest ona dedykowana pamięci zmarłego w 2012 roku prof. Tomasza Mańkowskiego, architekta.

Więcej informacji na: Architekci i paragraf aryjski. Przypadek SARP-u (1934-1939) | spotkanie wokół książki​​​​​​