Nowy Plac Żelaznej Bramy

    Widok z perspektywy osoby stojącej przy skrzyżowaniu ulicy Ptasiej z Przechodnią patrzącej w kierunku pałacu Lubomirskich. Na pierwszym planie chodnik z rabatami bylinowymi po obu stronach chodnika okalający projektowane nowe skrzyżowania, po lewej stronie widać pergole domykające przestrzeń placu z drzewami za nimi i po prawej stronie zielone aneksy z niskimi żywopłotami i ławkami na samym przedpolu pałacu. Po placu spacerują dorośli i dzieci, widoczna jest biegaczka biegnąca w stronę Ogrodu Saskiego.
    Wizualizacja - widok na Plac Żelaznej Bramy od strony ulicy Ptasiej | Autor: MAU

    Prezentujemy koncepcję funkcjonalno-przestrzenną placu Żelaznej Bramy, która powstała w wyniku procesu projektowo-konsultacyjnego. Konsultacje społeczne zostały przeprowadzone w grudniu 2023 roku. Miały formę warsztatów, podczas których mieszkańcy i eksperci zostali zaproszeni do wspólnego projektowania.

    Ważne jest, aby nowe zagospodarowanie placu wpisywało się we współczesne myślenie o projektowaniu przestrzeni publicznych i było zgodne z ideą programu „Poprawa jakości ważnych przestrzeni publicznych” Strategii #Warszawa2030. Ważnym elementem w planowaniu zmian jest dialog pomiędzy różnymi interesariuszami (mieszkańcami, użytkownikami, gospodarzami danego placu i ekspertami). Dlatego odbyły się warsztaty charrette dotyczące placu Żelaznej Bramy. Za przeprowadzenie warsztatów odpowiedzialni byli specjaliści z firmy MAU Mycielski Architecture & Urbanism. Raport z konsultacji, jak i koncepcja powarsztatowa, zostały opublikowane na stronie Urzędu Miasta.

    Znaczenie miejsca

    Przed wojną plac Żelaznej Bramy tętnił życiem. Był nazywany „brzuchem Warszawy”. Można tu było kupić prawie wszystko, nie tylko do jedzenia. Setki sklepów i straganów mieściło się w Gościnnym Dworze czy w budynkach bazaru Janasza. Handel wylewał się na pobliski plac Żelaznej Bramy. Ta część głównie żydowskiej Warszawy była niszczona w bombardowaniach już we wrześniu 1939 roku. Zniknęła bezpowrotnie wraz z zagładą Żydów. Tradycje handlowe przetrwały w hali Mirowskiej i na bazarku w parku Mirowskim. Legenda „brzucha Warszawy” i kultowych knajp jest nadal żywa w kulturze popularnej, lecz plac zmienił się całkowicie. Pałac Lubomirskich został przeniesiony na środek Osi Saskiej, a z placu nie można już wejść do Ogrodu Saskiego przez Żelazną Bramę.

    Oczekiwania mieszkańców

    Głównym oczekiwaniem mieszkańców i innych interesariuszy jest połączenie placu Żelaznej Bramy z Ogrodem Saskim. Postulowano również przekształcenie parkingu przed pałacem w reprezentacyjną i atrakcyjną przestrzeń z małą architekturą, ciekawymi i wygodnymi siedziskami, umożliwiającymi spędzanie czasu w większych grupach. Proponowano, by na placu pojawiła się fontanna lub niewielki zbiornik wodny, a także poidełko. Przy pomniku Kościuszki mogłyby się odbywać potańcówki czy spektakle plenerowe. Mimo że na placu jest już dużo zieleni, proponowano, by dosadzić nowe drzewa, krzewy i wieloletnie byliny. Pełny opis oczekiwań można znaleźć w raporcie z konsultacji.

    Wizualizacja placu Żelaznej Bramy od strony Ogrodu Saskiego na osi prowadzącej do Pałacu Lubomirskich znajdującego się na ostatnim planie wizualizacji. Na pierwszym planie widać projekt przejścia dla pieszych i przejazdu rowerowego przez ulicę Marszałkowską, które będą łączyły Ogród Saski z placem Żelaznej Bramy. Oś Saska podkreślona jest przez kwiatowe rabaty prowadzące w kierunku pomnika Kościuszki i pałacu. Cały plac i ciąg pieszy pomiędzy parkiem a pałacem tętni życiem, wszędzie spacerują i odpoczywają ludzie, jeżdżą rowerzyści. Po ulicy Marszałkowskiej jeżdżą samochody, autobus. Zielonym torowiskiem jedzie tramwaj.
    Widok z lotu ptaka na planowane nowe zagospodarowanie Placu Żelaznej Bramy |

    Plac zaprojektowany na nowo

    Na podstawie wniosków z warsztatów, polityki przestrzennej Urzędu Miasta oraz ekspertyz branżowych została opracowana koncepcja funkcjonalno-przestrzenna zagospodarowania placu Żelaznej Bramy wraz z wizualizacjami i przekrojami urbanistycznymi.

    Koncepcja zawiera kilka warstw rozwiązań branżowych, które się nawzajem uzupełniają oraz wzmacniają:

    • Elementy koncepcyjne placu wynikające bezpośrednio z zaleceń konserwatorskich na stronach 17-18, 29-30 opracowania,
    • Rozwiązania drogowe, w tym przejście piesze przez ul. Marszałkowską, ograniczenie szerokości ul. Ptasiej i przekształcenie skrzyżowania z ul. Przechodnią w mini rondo opisane na stronach 32-35 opracowania,
    • Koncepcja zieleni wraz z wytycznymi krajobrazowymi oraz małej architektury dla całego placu Żelaznej Bramy na stronach 36-45 opracowania,
    • Koncepcja tzw. błękitno-zielonej infrastruktury wraz z retencją, fontanną i innymi elementami wodnymi na stronach 46-49 opracowania.

    Szacunkowy kosztorys (na stronach 51-52 opracowania) całego przedsięwzięcia został opracowany na podstawie wskaźnikowych kosztów dotyczących wielkości i liczby elementów na placu, w odniesieniu do podobnych inwestycji w Warszawie, takich jak plac Powstańców Warszawy czy plac Pięciu Rogów.

    Zapraszamy do zapoznania się z koncepcją zagospodarowania Placu Żelaznej Bramy.

    Koncepcja placu przewiduje zachowanie i uzupełnienie istniejącej zieleni. Zakłada utrzymanie liniowego charakteru zieleni oraz szpalerowych nasadzeń drzew wzdłuż Osi Saskiej wraz z pergolami po obu zewnętrznych stronach ramującymi przestrzeń placu. Pozostaje również układ rabat wieloletnich bylin i kwiatów na środku osi wraz z podłużnym elementem wodnym oraz trawniki po obu stronach umożliwiające rekreację. Przed pałacem Lubomirskich po wschodniej stronie zaproponowano zieleń w stylu formalnym i regularnym tworzącą zielone aneksy, w których można odpocząć. Istotnym elementem tej części placu jest element wodny. Na pasie zieleni pomiędzy jezdniami ulicy Marszałkowskiej widoczne jest nawiązanie do rabat na placu Żelaznej Bramy i zaznaczenie miejsca gdzie historycznie stała brama do Ogrodu Saskiego wraz z symbolicznie zaznaczonymi narożnikami kamienic, które kiedyś się tam znajdowały. Plac i park połączone są przejściem naziemnym wraz z przejazdem rowerowym przez ulicę Marszałkowską i tory tramwajowe. W północnej części widoczne jest przeprojektowane skrzyżowanie ulicy Ptasiej i Przechodniej w formie ronda.

    Załączniki: